Badanie psychotechniczne to niezbędny etap procesu zatrudnienia na stanowiskach wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej - zwłaszcza w branży transportowej, obsłudze maszyn czy ochronie.
W poniższym artykule szczegółowo opisujemy etapy badania psychotechnicznego, oraz wyjaśniamy, na czym polega cała procedura.
Badania psychologiczne, potocznie nazywane przez kierowców psychotestami, stanowią jeden z kluczowych etapów oceny predyspozycji do wykonywania określonych zawodów.
Zgodnie z obowiązującym prawem Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie rodzajów prac wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej (Dz.U. z 1996 r. nr 62, poz. 287), badanie to jest nieodzownym elementem procesu zatrudnienia na stanowiskach wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej.
Na czym polega badanie psychotechniczne?
Badanie psychotechniczne polega na kompleksowej ocenie sprawności psychofizycznej. Składa się z testów pisemnych oraz aparaturowych, które mają na celu ocenę, czy dana osoba posiada cechy oraz zdolności niezbędne do bezpiecznego wykonywania określonych obowiązków zawodowych.
Badaniom psychotechnicznym podlegają najczęściej:
- kierowcy,
- operatorzy maszyn,
- pracownicy ochrony,
- osoby pracujące na wysokości.
Etapy badania psychotechnicznego:
- Wywiad psychologiczny
Wywiad psychologiczny to nieodłączny element badania psychotechnicznego kierowców. Przeprowadza go psycholog transportu, posiadający odpowiednie uprawnienia. Celem wywiadu jest ocena ogólnego funkcjonowania psychicznego osoby badanej, ze szczególnym uwzględnieniem czynników mogących wpływać na zdolność do prowadzenia pojazdów w sposób bezpieczny i odpowiedzialny. Psycholog może również poprosić o wypełnienie krótkiej ankiety kierowcy lub operatora.
- Testy pisemne
Testy pisemne to jedna z podstawowych części badania psychologicznego kierowców. Ich celem jest ocena zdolności poznawczych oraz cech osobowości, które mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Psycholog transportu wykorzystuje standaryzowane narzędzia diagnostyczne, dostosowane do specyfiki pracy kierowców zawodowych lub osób starających się o ponowne uzyskanie prawa jazdy.
Wśród najczęściej stosowanych testów znajdują się:
• Testy sprawności intelektualnej,
• Testy uwagi i koncentracji,
• Testy osobowości.
- Testy aparaturowe
Testy aparaturowe, czyli testy sprawności psychomotorycznej, są wykonywane przy użyciu specjalistycznych urządzeń. Mają na celu ocenę funkcji niezbędnych do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, takich jak:
• refleks,
• koordynacja wzrokowo-ruchowa,
• czas reakcji,
• odporność na zmęczenie.
Są one szczególnie ważne w przypadku kierowców zawodowych, kandydatów na kierowców kategorii C, D, E, kierowców pojazdów uprzywilejowanych oraz osób kierowanych na badania po zatrzymaniu prawa jazdy.
Dodatkowo psycholog, na prośbę lekarza, może wykonać badanie wzroku. Potocznie przez kierowców zwane badaniem w ciemni. Jest to szybki i prosty sposób na ocenę sprawności adaptacyjnej wzroku. Psycholog transportu ocenia:
• jak szybko oczy adaptują się do ciemności po ekspozycji na silne światło (olśnienie),
• jaki jest najniższy próg widzenia w ciemnym otoczeniu,
• czy występują problemy z adaptacją wzroku po zmroku.
Wydanie orzeczenia psychologicznego
Po zakończeniu wszystkich etapów psycholog wydaje orzeczenie psychologiczne.
Stanowi ono podstawę do zatrudnienia lub kontynuowania pracy na danym stanowisku.
Odwołanie od orzeczenia
W sytuacji, gdy wynik badania psychotechnicznego okaże się negatywny, osoba badana nie jest pozbawiona możliwości dalszego działania. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, przysługuje jej prawo do odwołania się od wydanego orzeczenia. Procedura ta polega na złożeniu wniosku za pośrednictwem psychologa, który wydał opinię, w określonym terminie. Następnie kierowana jest na ponowne badanie do wyznaczonej jednostki odwoławczej, gdzie cała procedura przeprowadzana jest jeszcze raz, często przez innego specjalistę.
Podsumowanie
Badanie psychotechniczne to obowiązkowy i kluczowy element procesu
zatrudnienia w wielu zawodach, który ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa zarówno pracownikom, jak i pracodawcom.